“Zolang de vervormingen in de beelden niemand kwaad doen, zal niemand me willen stoppen, niet Jezus noch Mohamed.” De foto’s achter de vitrine in Salon 2060 in Antwerpen vallen met hun zwart-wit kleuren nauwelijks op. Je zou er zo voorbij lopen. Er worden geen spectaculaire poses getoond, noch wereldschokkend nieuws weergegeven. Wat schuilt er achter de minifototentoonstelling van Raziv Ahasan in de Maalderstraat? En wat wil de 36-jarige man uit Bangladesh ons vertellen?
“Elke foto is genomen in een straal van 50 kilometer rond mijn huis in Bangaladesh,” vertelt Raziv. “Het zijn mensen die in mijn buurt leven. Hun levensstijl wordt weerspiegeld in hun ogen, lichaamstaal en -vorm, gebruinde huid en zweet.”
Wat betekent de titel Face and the faceless in Bangladesh?
Face betekent het gezicht van de mensen. En faceless wil zeggen dat het geen gewoon portret is van het gezicht. Elke dag is er interactie. We zijn dagelijks blootgesteld aan elkaar, maar toch zijn we ongezien in ons leven. Zoals we bijvoorbeeld op de foto van een pottenbakker. Het is niet het gezicht dat we zien, maar de ondersteunende lijn van het silhouet.
Je toont de mensen dus, maar wie ze zijn is niet belangrijk?
Ja, want het gezicht is de index van de geest. Het representeert niet alleen je gezicht, je werk of activiteiten. Het representeert je verleden, je mentaliteit en levensstijl. Die levensstijl wordt weerspiegeld in hun portretten, ogen, lichaamstaal en -vorm, in hun gebruinde huid en in hun zweet. Ze zijn van elke status en uit elk stadium van het leven. Ze zijn jong, volwassen of oud. Rijk, arm of van de middenklasse. Iedereen is vertegenwoordigd.
Ook je moeder staat op de foto.
Als je aan de mensen vraagt wie de belangrijkste persoon is in hun leven, zullen waarschijnlijk 99% zeggen dat het hun moeder is. Zij is de meest liefdevolle, belangrijkste figuur in hun leven. Maar hebben we er al aan gedacht hen te bedanken? Neen, buiten Moederdag niet.
Waarom heb je net deze mensen gekozen om te fotograferen?
“Ik koos ze eigenlijk niet, het gebeurde automatisch. Ik was naar mezelf op zoek, door mijn lenzen. Fotografie was eigenlijk mijn hobby toen ik 15-16 jaar was. Ik was op zoek naar iets en zocht naar leven in hen. Deze foto’s waren een bijproduct van mijn zoektocht en zijn nu het hoofdonderwerp geworden.”
En heb je een stuk van jezelf teruggevonden in deze mensen?
Ja, ik heb mezelf gevonden in hen als een fotograaf. Dat is mijn identiteit. Ondanks het feit dat ik 7.000 kilometer van hen vandaan leef, vind ik mezelf nog altijd in hen terug als een Bengalees en een medeburger. Dit is dus ook een portret van mezelf. Hoe ik naar de mensen en het leven kijk, en hoe ik rondwandel in mijn buurt.
Je bent een moslim en toch beeld je mensen af…
In de islam is het verboden om foto’s te nemen van elk levend dier en persoon. Ten eerste geloof ik dat dit komt omdat vroeger handgemaakte afbeeldingen nooit naar behoren genomen konden worden. Bij fotografie is er echter geen kans om te vervormen. Het is een schaduw- en lichtspel tegen de tijd en de ruimte. Ruimte is de apparatuur en tijd is de snelheid van de sluiter. Deze elementen werken samen met het licht. Het is een exacte reflectie van het echte portret.
Ten tweede geloof ik sterk in de moslimfilosofie. Er zijn goede dingen in vasten en in 5 keer per dag bidden. Geen alcohol drinken heeft ook zijn voordelen. Toch drink ik nu en dan alcohol. Elke religie heeft goede elementen; het hindoeïsme, het christendom en de islam.
In de islam zeggen sommige fundamentalisten dat jeans geen kledij is voor moslims. Ja, ik weet dat het geen kledingsstuk is van de islam want Mohamed gebruikte nooit jeans, ook Jezus Christus niet. Maar als een van hen vandaag leefde, dan ben ik er zeker van dat ze dat waarschijnlijk zouden kunnen appreciëren. Dat is hoe ik het zie. De tijden zijn veranderd. Het is tijd om modern, slim te zijn en om de dingen tot een zeker niveau te brengen. Je kan niet achterover zitten met je traditie van 2000 jaar geleden. Zo zie ik mijn fotografie en religie. Ik mix ze nooit. Zolang de vervormingen in de beelden niemand kwaad doen, zal niemand me willen stoppen, niet Jezus noch Mohamed.
Er zijn veel dingen in het christendom en het hindoeïsme die ik wil verwelkomen. Ik heb veel hindoe- en christen-vrienden. Heel mijn leven heeft mijn moeder mij geleerd dat een persoon eerst en vooral een mens is. We hadden thuis kerstfeestjes en Pooja-parties (vereringen uit het hindoeïsme, red.). Ook het suikerfestival vierden we mee.
Heb je de mensen terug opgezocht nadat je ze gefotografeerd had?
Ja. Ik vond mezelf niet, tot ik de commentaar hoorde van een fotograaf op de tentoonstelling. Hij vindt dat ik de kracht heb om de buitengewone blikken van gewone mensen te vinden. Het was mijn queeste om hen terug op te zoeken. Ze moesten zien wat er gebeurd was. Het zijn niet gewoon arme mensen. Er is iets in hen dat tot kunst kan gemaakt worden. Sommige mensen heb ik terug gevonden, anderen niet.
Heb je tijdens je queeste kunst proberen te vinden in de blikken van de mensen?
Ja, ik was naar schoonheid aan het zoeken. Kunst op zich is schoonheid. De manier waarop je je uitdrukt is wat telt. Dit is mijn stijl van fotografie, dit is kunst. Je kan er van houden of niet. Ook jouw levensstijl hoort daar bij. De manier waarop je kookt en leeft is ook een deel van de kunst. En het maakt niet uit of iemand er van houdt of niet.
Zal je je werk verder zetten?
Momenteel ben ik aan twee projecten aan het werken. Eén gaat over de Antwerpse stad. ‘The city and Red’. Hoe de kleur rood gerepresenteerd wordt in ons leven: van in het stadslogo tot in het café. Over dat onderwerp ben ik nog goede foto’s aan het zoeken. Het tweede project waar ik aan werk zal ‘The faces of Antwerp’ heten. Wist je dat er in Antwerpen mensen uit 172 verschillende landen leven?”
Kira Haazen
